Building Automation System คืออะไร มีประโยชน์ต่อองค์กรยังไงบ้าง

อาคารไม่ได้เป็นเพียงโครงสร้างที่อยู่อาศัยหรือทำงานอีกต่อไป แต่คือระบบนิเวศที่มีชีวิตซึ่งเต็มไปด้วยระบบไฟฟ้า, ระบบปรับอากาศ, และระบบแสงสว่างที่ทำงานพร้อมกัน แล้วจะดีกว่าไหมถ้าเราสามารถทำให้ระบบทั้งหมดนี้สื่อสารและทำงานร่วมกันได้อย่างชาญฉลาด? นี่คือจุดที่ "Building Automation System" หรือ BAS เข้ามามีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนอาคารธรรมดาให้กลายเป็นอาคารอัจฉริยะ (Smart Building) ที่ทั้งประหยัดและมีประสิทธิภาพ แล้วระบบ Building Automation System คืออะไร มีประโยชน์ยังไงบ้าง  GREENERGY จะมาไขคำตอบให้เอง

ระบบ Building Automation System (BAS) คืออะไร

ระบบอัตโนมัติภายในอาคาร หรือ Building Automation System คือ เครือข่ายอัจฉริยะที่ประกอบด้วยฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ซึ่งทำหน้าที่เป็น "สมองส่วนกลาง" ของอาคาร คอยควบคุมดูแลและสั่งการระบบวิศวกรรมหลักต่างๆ ให้ทำงานประสานกันโดยอัตโนมัติ ไม่ว่าจะเป็นระบบปรับอากาศ (HVAC), ระบบไฟฟ้า, ระบบแสงสว่าง, ระบบรักษาความปลอดภัย และระบบอื่นๆ เป้าหมายของ BAS คือการสร้างสภาพแวดล้อมที่สะดวกสบายและปลอดภัยสำหรับผู้ใช้งาน โดยใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าและมีประสิทธิภาพสูงสุด

หลักการทำงานของระบบ Building Automation System (BAS)

หัวใจที่ทำให้ระบบ Building Automation System (BAS) สามารถทำงานได้อย่างชาญฉลาดนั้น ตั้งอยู่บนกระบวนการวนลูป 3 ขั้นตอนที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องตลอดเวลา ซึ่งเปรียบได้กับการทำงานของร่างกายมนุษย์ คือการรับรู้, การคิดวิเคราะห์, และการตอบสนอง

การรวบรวมข้อมูล (Input)

เปรียบเสมือน "ประสาทสัมผัส" ของอาคาร ระบบ BAS จะใช้เซ็นเซอร์ (Sensors) ที่ติดตั้งอยู่ตามจุดยุทธศาสตร์ต่างๆ เพื่อรวบรวมข้อมูลสภาวะแวดล้อมแบบเรียลไทม์ เช่น อุณหภูมิภายในและภายนอกอาคาร, ระดับความชื้น, ปริมาณแสง, หรือแม้กระทั่งจำนวนคนที่อยู่ในห้อง

การประมวลผลและตัดสินใจ (Processing)

ข้อมูลทั้งหมดที่รวบรวมได้จะถูกส่งมายัง "สมอง" ของระบบ ซึ่งก็คืออุปกรณ์ควบคุม (Controllers) ที่ตั้งโปรแกรมตรรกะการทำงานไว้ (เช่น "ถ้าอุณหภูมิในห้องสูงกว่า 25 องศา และมีคนอยู่ในห้อง ให้เปิดเครื่องปรับอากาศ") เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลและตัดสินใจว่าจะต้องสั่งการให้อุปกรณ์ใดทำงานอย่างไร

การควบคุมและสั่งการ (Output)

หลังจากตัดสินใจแล้ว อุปกรณ์ควบคุมจะส่งสัญญาณไปสั่งการ "กล้ามเนื้อ" ของอาคาร ซึ่งก็คืออุปกรณ์สั่งการ (Output Devices) เช่น สั่งให้เครื่องปรับอากาศทำงาน, สั่งให้หลอดไฟหรี่แสงลง, หรือสั่งให้ม่านไฟฟ้าเปิด-ปิด เพื่อปรับเปลี่ยนสภาวะแวดล้อมให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้

ระบบ Building Automation System (BAS) มีองค์ประกอบอะไรบ้าง 

เพื่อให้กระบวนการทั้ง 3 ขั้นตอนเกิดขึ้นได้อย่างสมบูรณ์ ระบบ Building Automation System (BAS) จะต้องประกอบด้วยองค์ประกอบพื้นฐาน 5 ส่วนที่ทำงานร่วมกันเป็นระบบนิเวศ

เซ็นเซอร์ (Sensors)

เป็นอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลจากสภาพแวดล้อม เช่น เซ็นเซอร์วัดอุณหภูมิ (Temperature Sensor), เซ็นเซอร์ตรวจจับการเคลื่อนไหว (Occupancy Sensor), หรือเซ็นเซอร์วัดระดับแสง (Light Sensor)

อุปกรณ์ควบคุม (Controllers)

เป็นหน่วยประมวลผลกลางที่รับข้อมูลจากเซ็นเซอร์มาวิเคราะห์ตามเงื่อนไขที่ตั้งโปรแกรมไว้ และส่งคำสั่งไปยังอุปกรณ์ต่างๆ ถือเป็นส่วนประกอบที่สำคัญที่สุดในการสร้างตรรกะการทำงานอัตโนมัติ

อุปกรณ์สั่งการ (Output Devices)

เป็นอุปกรณ์ที่รับคำสั่งจาก Controller แล้วทำงานตามที่ได้รับมอบหมาย เช่น แอคชูเอเตอร์ (Actuator) ที่ใช้ควบคุมวาล์วน้ำเย็นในระบบปรับอากาศ หรือรีเลย์ (Relay) ที่ใช้เปิด-ปิดวงจรไฟฟ้าของระบบแสงสว่าง

เครือข่ายสื่อสาร (Communication Protocols)

เปรียบเสมือน "ภาษา" ที่ทำให้อุปกรณ์ทุกชิ้นในระบบสามารถสื่อสารและแลกเปลี่ยนข้อมูลกันได้อย่างราบรื่น โปรโตคอลที่เป็นมาตรฐานสากลในปัจจุบัน ได้แก่ BACnet, Modbus, และ KNX

แพลตฟอร์มส่วนกลาง (Central Platform / HMI)

เป็นซอฟต์แวร์หรือหน้าจอแสดงผล (Human-Machine Interface) ที่ช่วยให้ผู้ดูแลอาคารสามารถมองเห็นภาพรวมการทำงานของทั้งระบบ, ปรับเปลี่ยนการตั้งค่า, และตรวจสอบข้อมูลย้อนหลังได้จากจุดเดียว

ระบบ BAS กับ BMS มีความต่างกันอย่างไร

ในทางปฏิบัติแล้ว คำว่า BAS (Building Automation System) และ BMS (Building Management System) มักจะถูกใช้ในความหมายเดียวกันและแทนที่กันได้ โดยในปัจจุบัน BMS มักจะหมายถึงภาพรวมของระบบบริหารจัดการอาคารที่กว้างกว่า ซึ่งระบบ Building Automation System (BAS) ถือเป็นเทคโนโลยีหลักหรือเป็น "แกนกลาง" ที่ทำให้ BMS สามารถทำงานได้อย่างสมบูรณ์แบบนั่นเอง

BAS หัวใจสำคัญของการทำงานร่วมกับระบบโซล่าเซลล์

การติดตั้งโซล่าเซลล์คือการสร้างแหล่งผลิตพลังงานสะอาด แต่การติดตั้ง BAS ควบคู่กันไปคือการสร้าง "ผู้จัดการพลังงานอัจฉริยะ" ที่จะทำให้คุณสามารถใช้พลังงานที่ผลิตได้นั้นอย่างคุ้มค่าสูงสุด

การควบคุมระบบปรับอากาศ (HVAC) อัจฉริยะ

ระบบปรับอากาศคือส่วนที่ใช้พลังงานมากที่สุดในอาคาร BAS สามารถสั่งการให้ระบบ HVAC ทำงานหนักขึ้นในช่วงกลางวันที่มีไฟฟ้าจากโซล่าเซลล์เหลือเฟือ เพื่อ "Pre-cool" หรือทำความเย็นสะสมไว้ในอาคารล่วงหน้า และลดการทำงานลงในช่วงหัวค่ำที่ต้องซื้อไฟฟ้าจากการไฟฟ้า

การจัดการระบบแสงสว่าง (Lighting Control)

BAS สามารถเชื่อมต่อกับเซ็นเซอร์วัดแสงเพื่อสั่งหรี่ไฟในบริเวณที่อยู่ใกล้หน้าต่างโดยอัตโนมัติเมื่อมีแสงธรรมชาติเพียงพอ หรือสั่งปิดไฟในห้องประชุมที่ไม่มีคนใช้งาน การจัดการเช่นนี้ช่วยให้พลังงานที่ผลิตจากโซล่าเซลล์ถูกนำไปใช้กับส่วนที่จำเป็นมากกว่า

การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานจากโซล่าเซลล์

หัวใจสำคัญคือ BAS สามารถบริหารจัดการการใช้พลังงานของอาคารให้สอดคล้องกับปริมาณการผลิตไฟฟ้าของโซล่าเซลล์ได้แบบเรียลไทม์ โดยระบบสามารถตัดสินใจได้ว่าจะดึงพลังงานจากโซล่าเซลล์, จากระบบกักเก็บพลังงาน (BESS), หรือจากการไฟฟ้ามาใช้งาน เพื่อให้เกิดความคุ้มค่าสูงสุดในทุกขณะ

ประโยชน์ของ Building Automation System (BAS) มีอะไรบ้าง

การลงทุนในระบบ Building Automation System (BAS) ไม่ใช่แค่การเพิ่มความทันสมัยให้กับอาคาร แต่คือการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนกลับคืนมาอย่างชัดเจนและยั่งยืน

การประหยัดพลังงานและลดต้นทุนการดำเนินงาน

นี่คือประโยชน์ที่สำคัญที่สุด BAS สามารถช่วยลดการใช้พลังงานโดยรวมของอาคารได้ถึง 15-30% ซึ่งจะแปรเปลี่ยนเป็นค่าไฟฟ้าที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ การทำงานอัตโนมัติยังช่วยลดภาระงานของเจ้าหน้าที่ดูแลอาคาร ทำให้สามารถบริหารจัดการทรัพยากรบุคคลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

การเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการอาคาร

การควบคุมและตรวจสอบทุกระบบได้จากส่วนกลาง ช่วยให้ผู้ดูแลสามารถมองเห็นภาพรวมและแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็วและตรงจุด ระบบยังสามารถแจ้งเตือนการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Predictive Maintenance) ได้ล่วงหน้า ช่วยยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์และลดโอกาสที่ระบบจะล่มโดยไม่คาดคิด

การสร้างสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่และปลอดภัย

BAS ช่วยรักษาระดับอุณหภูมิ, ความชื้น, และคุณภาพอากาศ (IAQ) ภายในอาคารให้คงที่และเหมาะสมอยู่เสมอ สร้างความสะดวกสบายและส่งเสริมสุขภาวะที่ดีให้แก่ผู้ใช้งานอาคาร นอกจากนี้ยังสามารถเชื่อมต่อกับระบบเตือนอัคคีภัยและระบบรักษาความปลอดภัยเพื่อการตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Building Automation System

ระบบ BAS เหมาะสำหรับอาคารเก่าหรือไม่

ได้แน่นอนครับ ระบบ Building Automation System คือระบบสมัยใหม่มีความยืดหยุ่นสูง สามารถติดตั้งเพิ่มเติมในอาคารเก่า (Retrofit) ได้ เพื่อยกระดับให้เป็นอาคารอัจฉริยะและประหยัดพลังงาน

การลงทุนในระบบ BAS ใช้เวลานานเท่าไหร่ถึงจะคืนทุน

โดยทั่วไป ระยะเวลาคืนทุนของการลงทุนในระบบ BAS อยู่ที่ประมาณ 3-7 ปี ขึ้นอยู่กับขนาดและความซับซ้อนของอาคาร แต่การประหยัดค่าพลังงานจะเริ่มเห็นผลทันที

ระบบ BAS ทำงานร่วมกับโซล่าเซลล์และ BESS ได้อย่างไร

ทำงานร่วมกันได้อย่างสมบูรณ์แบบ โดย BAS จะเป็นตัวสั่งการอัจฉริยะว่าจะใช้ไฟจากโซล่าเซลล์, BESS, หรือการไฟฟ้าในช่วงเวลาใด เพื่อให้เกิดความคุ้มค่าสูงสุด

สรุปบทความ

Building Automation System คือ เทคโนโลยีที่เป็นรากฐานสำคัญของอาคารอัจฉริยะ (Smart Building) ในปัจจุบัน เป็นกุญแจที่ช่วยปลดล็อกศักยภาพในการประหยัดพลังงานและเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการอาคารได้อย่างเต็มรูปแบบ และเมื่อทำงานร่วมกับแหล่งพลังงานสะอาดอย่างโซล่าเซลล์ มันคือการสร้างสินทรัพย์แห่งอนาคตที่ทั้งยั่งยืนและให้ผลตอบแทนที่คุ้มค่า

สำหรับองค์กรที่ต้องการยกระดับอาคารสู่มาตรฐานสากลและลดต้นทุนด้านพลังงานอย่างยั่งยืน GREENERGY พร้อมให้คำปรึกษาและออกแบบโซลูชันที่ผสมผสานทั้งระบบโซล่าเซลล์และระบบอาคารอัตโนมัติที่เหมาะสมกับธุรกิจของคุณ ท่านสามารถติดต่อสอบถาม หรือขอคำปรึกษาได้ตามช่องทางดังนี้

• Facebook : https://www.facebook.com/Greenergyth 

• เว็บไซต์ : www.greenergythailand.com